ละลายพฤติกรรม

การเล่นเป็นธรรมชาติของเด็ก เด็กทุกคนในจักรวาลชอบเล่น จะเล่นคนเดียว เล่นสองคนหรือเล่นเป็นกลุ่ม  ได้ใช้จินตนาการ ใช้ความคิด มีความร่วมมือ มีการปรึกษาหารือ ที่สำคัญคือ มีเพื่อน...เพลิดเพลิน...สนุกสนาน

และเมื่อมีการกำหนดขั้นตอน วิธีการ ข้อตกลง กติกา มีเป้าหมายในการเล่น การเล่นจึงเป็นเกมส์  ในความเป็นเกมส์จะมีกลิ่นอายของการแข่งขัน และความร่วมมืออยู่ในตัว ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการนำไปใช้  คนทุกคนชอบเล่นเกมส์ และคงจะคุ้นเคยกับเกมส์ไม่น้อย เพราะมีการนำเกมส์มาใช้กับกิจกรรมต่างๆ มากมาย ทั้งกิจกรรมการเรียนการสอน กิจกรรมสันทนาการ  กิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ การฝึกอบรม ค่ายลูกเสือ ค่ายศิลปะ ค่ายเด็ก ค่ายเยาวชน ค่ายสิ่งแวดล้อม ค่ายอาสาพัฒนา

ถ้าเอ่ยถึงเกมส์ หลายคนคงนึกถึงความสนุกสนาน เสียงหัวเราะ เสียงเพลง เสียงดนตรี ความบันเทิง ความท้าทาย การได้รู้จักเพื่อนใหม่...แต่เกมส์ยังมีคุณค่าในตัวอีกมาก เราสามารถนำเกมส์มาใช้เพื่อการพัฒนาศักยภาพคน  การรวมกลุ่ม พัฒนาองค์กร สร้างความสัมพันธ์ พัฒนากระบวนการคิด เรียนรู้การแก้ปัญหา  สร้างเป้าหมายร่วม เพื่อการทำงานร่วมกัน นั่นคือ “เกมส์สร้างสรรค์”

เกมส์สร้างสรรค์ เป็นเกมส์ที่นำมาใช้อย่างเป็นระบบ มีลำดับขั้น เป็นการเรียนรู้ร่วมกันเพื่อความเข้าใจในตนเอง เข้าใจผู้อื่น  เห็นคุณค่าในตัวเอง เห็นคุณค่าของผู้อื่น   และมีเป้าหมายไปสู่การทำงานร่วมกันอย่างมีพลัง เพื่อสร้างสรรค์สิ่งดีงาม หรือแก้ปัญหาได้ เราใช้เกมส์สร้างสรรค์ เป็นเครื่องมือในกระบวนการกลุ่ม เพื่อกลุ่มสร้างสรรค์ เพราะกลุ่มคือการรวมคน และคนมีความต่าง ต่างมีตัวตน ต่างพื้นฐาน ต่างความคิดความเชื่อ ต่างความต้องการ ต่างเป้าหมาย คนมีทั้งด้านบวกและด้านลบในตัว มีกรรมเป็นของตัวเอง  การจะรวมคนให้เป็นกลุ่มเพื่อการทำงานร่วมกันจึงไม่ใช่เรื่องที่ง่ายเลย  ผู้นำกระบวนการกลุ่มไปใช้จำเป็นจะต้องเข้าใจธรรมชาติของคน และธรรมชาติของการรวมกลุ่มก่อน...คนต้องการเพื่อน ต้องการความรัก ต้องการการยอมรับ ต้องการความปลอดภัย อยู่ร่วมกันเป็นชุมชน เป็นสังคม ธรรมชาติของการรวมกลุ่มจะเกิดพลัง...พลังกลุ่มจะถูกนำไปใช้ในทิศทางใด ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของกลุ่ม กลุ่มจึงมีหลายแบบ พลังของกลุ่มจึงมีทั้งด้านดีและด้านไม่ดี

การจะทำให้เกิดกลุ่มสร้างสรรค์ เราต้องดึงพลังด้านดี พลังสร้างสรรค์ของแต่ละคนออกมาใช้ แต่คนจะไม่สามารถสร้างสรรค์อะไรได้เลย ถ้ายังติดอยู่กับกรอบความคิด ความเชื่อ ทัศนคติ และรูปแบบเดิมๆ ที่เคยทำมา ไม่เปิดรับสิ่งใหม่ๆ เราจึงใช้กระบวนกลุ่มในการทลายกรอบต่างๆ ที่ขวางกั้นการเกิดกลุ่มสร้างสรรค์ และการทำงานร่วมกัน ซึ่งมีขั้นตอนหลักๆ อยู่ 4 ขั้นตอนด้วยกัน

เริ่มจากการละลายหรือสลายพฤติกรรม การสร้างความสัมพันธ์ การคิดริเริ่มสร้างสรรค์ และการระดมความคิด

เกมส์แต่ละเกมส์ที่ใช้ในแต่ละขั้นตอนของกระบวนการกลุ่ม ไม่ได้ยึดติดว่าเกมส์นี้ต้องใช้ในขั้นตอนนี้เท่านั้น เกมส์เพียงเกมส์เดียว อาจทำให้เกิดทั้งการละลายพฤติกรรม และการสร้างความสัมพันธ์ สามารถนำไปใช้ได้ตามความเหมาะสม บางเกมส์ใช้ได้ในหลายช่วงหลายขั้นตอน ในแต่ละขั้นตอนก็ใช้ได้หลายเกมส์   ขึ้นอยู่กับการนำไปใช้ ซึ่งผู้ใช้เกมส์ต้องดูพฤติกรรม ต้องดูอารมณ์ของผู้เข้าร่วม สังเกตการเปลี่ยนแปลงของบุคคลและกลุ่ม 

ขั้นตอนของกระบวนการกลุ่มมีความคาบเกี่ยวไม่ได้แยกออกจากกันแบบเบ็ดเสร็จเด็ดขาด ที่จัดเป็นขั้นเป็นตอนก็เพื่อการอธิบายระบบขั้นตอนของการสร้างกลุ่มและการทำงานร่วมกัน

เกมส์สร้างสรรค์เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการเรียนรู้เพื่อสร้างสรรค์พลังกลุ่ม  ที่จะก้าวเดินไปด้วยกัน สู่เป้าหมาย เพื่อชัยชนะร่วมกันของทุกคน โดยไม่มีผู้แพ้

ต่อไปนี้เราจะมาเรียนรู้ ทำความเข้าใจ เกมส์สร้างสรรค์ในแต่ละขั้นตอนของกระบวนการกลุ่มร่วมกัน ถ้าใครมีเกมส์อะไรน่าสนใจ ในแต่ละขั้นตอน ก็นำมาแลกเปลี่ยนกันบ้างนะ

สร้างความสัมพันธ์

คิดริเริ่มสร้างสรรค์

ระดมความคิด